Roślinne alternatywy

Globalny rynek alternatywnych produktów mleczarskich opartych na roślinach stale rośnie. Kokosowe, ryżowe, z nerkowców, migdałów, orzechów laskowych, jaglane, a nawet konopne, to tylko niektóre opcje dostępne w sprzedaży. Również Polacy coraz częściej sięgają po roślinne zamienniki. Wybierają je osoby dbające o zdrowie, wegetarianie i weganie, ale też ci, którym nieobojętna jest kondycja naszej planety. Wiemy, że produkcja mięsa obarczona jest ogromnym kosztem środowiskowym, ale jaki wpływ na środowisko mają różne rodzaje mlek roślinnych i jak na ich tle wypada mleko krowie? Przyjrzeliśmy się produktom, które najczęściej pojawiają się na sklepowych półkach.

Od pola do stołu

Joseph Poore wraz z zespołem naukowców z University of Oxford przeprowadzili największą i najbardziej dokładną, jak do tej pory, analizę wpływu żywności na środowisko naturalne. Zebrali informacje z prawie 39 000 gospodarstw w 119 krajach. Pod uwagę wzięto cały łańcuch dostaw, oceniając pełen wpływ produktów spożywczych. Od oczyszczania ziem pod uprawy, przez produkcję, transport, na opakowaniach i sprzedaży detalicznej kończąc. Następnie dane przeanalizowano pod kątem użytkowania gruntów, emisji gazów cieplarnianych, zużycia wody, wpływu na eutrofizację i zakwaszenie. Badanie było bardzo obszerne i trwało 5 lat. Artykuł naukowy opublikowany został w magazynie Science w połowie 2018 r.

Który napój jest najbardziej przyjazny dla naszej planety?

Poprosiliśmy Josepha, aby wysłał nam dodatkowe dane uwzględniające trzy inne popularne napoje: owsiany, ryżowy oraz migdałowy. Które z tych pięciu wyrządza najwięcej szkód? W każdym z przypadków mleko krowie miało największy wpływ na środowisko. Poniżej przedstawiamy dane dotyczące średnich emisji, używanych gruntów oraz wody.

Mleko kontra „mleko”

  • Użycie gruntów
    Do produkcji mleka krowiego potrzeba średnio 9 razy większej powierzchni, niż do produkcji któregokolwiek mleka roślinnego. Na świecie krowy wypasa się na powierzchni 830 mln hektarów, co odpowiada powierzchni wielkości Brazylii!
  • Emisje gazów cieplarnianych
    Ślad węglowy mleka krowiego jest prawie trzy razy wyższy, niż w przypadku roślinnych zamienników – średnio 3,2 kg ekwiwalentu CO2 na litr mleka. Pozostałe – 1,2 kg lub mniej.
  • Zużycie wody
    Ślad wodny mleka krowiego jest prawie 2 razy większy niż mleka migdałowego, i aż 22 razy większy niż mleka sojowego. Migdały i ryż wymagają użycia większej ilości wody, niż soja i owies, ale nadal znacznie mniej niż szklanka mleka od krowy.

Pomimo iż wpływ środowiskowy różnych gospodarstw może być bardzo odmienny, to wszystkie napoje roślinne pokonują mleko krowie. Potwierdziła to również inna analiza.

Które „mleko” wybrać?

Wszystkie mleka roślinne mają tak niewielki wpływ na środowisko, w porównaniu z mlekiem krowim, że jeśli zdecydujemy się na którekolwiek z nich, to przyniesie to ogromne korzyści planecie. Również krowa będzie Ci bardzo wdzięczna, gdyż niestety w produkcję mleka wpisane są okrutne praktyki. Bez nich niemożliwe jest stałe utrzymanie wysokiego poziomu produkcji.

Domowe mleko owsiane

Aby jeszcze bardziej zminimalizować wpływ na naszą planetę, zachęcamy do przygotowania własnego mleka w domu! Prosty przepis na mleko owsiane od Wegan Nerd:

DOMOWE MLEKO OWSIANE

Składniki:
•  4 łyżki stołowe płatków owsianych
•  400ml przegotowanej wody
•  ewentualnie szczypta soli lub 1/2 łyżeczki cukru

Przygotowanie: 
1.  Płatki owsiane umieść w kielichu blendera i zalej wodą. 
2.  Zacznij miksować i miksuj około minuty.
3.  Następnie przelej ciecz przez gazę do innego naczynia. 
4.  Powstały płyn to mleko owsiane. Możesz je dosłodzić lub lekko posolić dla smaku. 

Smacznego!

Co by się stało, gdyby wszyscy na świecie zamienili mleko krowie na sojowe?

  • Zaoszczędzilibyśmy ok. pół miliarda hektarów gruntów, czyli tyle ile wynosi powierzchnia Unii Europejskiej i Indii razem wziętych.
  • Wyemitowalibyśmy prawie miliard ton mniej gazów cieplarnianych rocznie, czyli tyle samo ile emitują Niemcy.
  • Zaoszczędzilibyśmy ok. 250 km3 wody. To mniej więcej tyle, ile wynosi roczne zużycie wody na prysznice i kąpiele wszystkich ludzi na świecie.

Powyższe szacunki odnoszą się tylko do płynnego mleka. Emisje oraz pozostałe ślady środowiskowe związane z produkcją sera będą kilkukrotnie wyższe, ponieważ, aby uwarzyć 1kg sera potrzeba w przybliżeniu 10 litrów mleka. 

Dalsze informacje dotyczące wpływu produkcji mięsa i produktów odzwierzęcych na naszą planetę i jej klimat można znaleźć w wykładzie Joseph Poore „Addressing Climate Through Food” przygotowanym dla Cambridge Climate Lecture Series. Wykład jest w języku w angielskim.

Źródło: Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers, J. Poore, T. Nemecek. Additional calculations – J. Poore